Equine 74 Blog

Wat doen protonpompremmers bij paarden?

Geschreven door Kristina Gehrdau-Schröder | 07. sep 2023

Zoals wij mensen, zijn ook paarden monogastrische dieren. Dit zijn dieren die maar één maag hebben. Anderzijds zijn er de polygastrische dieren, zoals herkauwers, d.w.z. koeien, schapen, geiten, herten, enz. Deze zijn in staat cellulose (plantaardige vezels) af te breken in de pens, een van hun vier magen. Niet alle eenmagige dieren zijn in staat cellulose af te breken. Zoals bijvoorbeeld mensen en honden.

De monogastrische dieren die cellulose kunnen afbreken, doen dat in de dikke darm, vooral in hun blindedarm. Paarden behoren tot deze monogastrische dieren. Aangezien alle gewervelde dieren, zowel monogastrische als polygastrische dieren, geen enzym produceren dat cellulose afbreekt, zijn zij voor de vertering van cellulose afhankelijk van micro-organismen om de in de cellulose vervatte energie te kunnen gebruiken.

De paardendarm als levensbelangrijke gastheer voor bacteriën

Micro-organismen leven in een symbiotische relatie met hun gastheer, d.w.z. het paard. Deze zogenaamde microben leven met name in de blindedarm van het paard, die deel uitmaakt van de dikke darm. Deze vorm van symbiose, waarbij de ene partner (endosymbiont) in het lichaam van de andere partner (gastheer) leeft, wordt endosymbiose genoemd. Deze endosymbiose is essentieel voor het overleven van zowel het paard als de darmmicroben, vaak darmflora genoemd.

Omdat de darmflora zo essentieel is voor het paard, is het belangrijk het paard naar behoefte te voeren, zodat de darmflora altijd goed verzorgd is en dus in evenwicht is.

Ruwvoer is belangrijk voor het evenwicht van de darmflora

Als paarden bijvoorbeeld te weinig ruwvoer krijgen, kan niet aan de behoefte van cellulose worden voldaan, wat ertoe leidt dat de positieve celluloseverterende microben in de blindedarm ook te weinig voedsel krijgen en als gevolg afsterven. Enerzijds leidt dit tot een verschuiving in de verhouding van de in de darm levende bacteriën, waardoor de gehele darmflora uit evenwicht raakt.

Dood micro-organismen kunnen hoefbevangenheid veroorzaken

Anderzijds komen bij de dood van de micro-organismen endotoxinen vrij, die via het darmslijmvlies in de bloedbaan van het paard terechtkomen en, in het ergste geval, hoefbevangenheid kunnen veroorzaken.

Maar niet alleen een ontoereikende hoeveelheid ruwvoer kan het evenwicht van de darmflora verstoren, maar ook te grote hoeveelheden krachtvoer. Deze leiden ertoe dat ongewenste darmmicroben meer voedsel krijgen en zich verspreiden.

Bovendien zorgen Medicijnen, zoals antibiotica, ervoor dat bacteriën die ontstekingen of ziekten veroorzaken, worden gedood. Omdat deze medicijnen geen onderscheid maken tussen bacteriën, leidt dit er meestal ook toe dat nuttige darmbacteriën tegelijkertijd afsterven en dus niet langer beschikbaar zijn voor vertering in de dikke darm. Daardoor wordt de vertering van ruwe celstof in de dikke darm belemmerd.

Maagproblemen worden vaak gevolgd door darmproblemen

Een andere oorzaak van een verstoorde darmflora kunnen maagzweren zijn, of beter gezegd, een te sterk verzuurde maag. Als te veel overtollig zuur of te zure voedselbrij vanuit de maag in de darm terechtkomt, leidt dit tot verzuring van de dikke darm. Aangezien de bacteriën in de darm een te zuur milieu niet kunnen verdragen, leidt een permanent oververzuurde darm tot de dood van de darmbacteriën en dus tot een verstoorde darmflora.

Welke micro-organismen zich in de darm vestigen, bepaalt het milieu in de darm. Wanneer de darm te zuur of te arm aan voedingsstoffen of vervuild is, kunnen ongewenste, ziekteverwekkende kiemen en bacteriën of schimmels zich sterker vermeerderen. De stofwisselingsproducten van deze ongewenste micro-organismen omvatten alcoholen en biogene aminen, die door de lever van het paard moeten worden afgebroken. Aangezien de lever hierdoor zwaar belast kan worden, kunnen hoefbevangenheid, dikke benen of allergische reacties zoals eczeem tot de mogelijke gevolgen behoren.

Protonpompremmers verstoren het evenwicht van de darmflora

De behandeling van een maagzweer met protonpompremmers heeft ook een negatief effect op de darm. Dit komt omdat protonpompremmers ervoor zorgen dat er geen maagzuur meer wordt geproduceerd. Aangezien een van de hoofdtaken van maagzuur is de met het voedsel ingeslikte kiemen te doden, worden deze kiemen niet langer gedood wanneer de maagzuurproductie wordt geremd en blijven zij dus in de darm terechtkomen. Omdat de darm een uitstekende omgeving is voor bacteriën, kunnen zij zich hier vestigen en zich verder verspreiden, waardoor de gewenste, nuttige darmmicroben worden vervangen. De darmflora wordt hierdoor uit balans gebracht en het paard kan de ruwe celstof uit het opgenomen voedsel niet meer efficiënt verteren.

Hoe een verstoorde darmflora zich manifesteert kan heel verschillend zijn. Het feit dat het voer niet meer goed verteerd wordt, kan leiden tot waterige mest en diarree.  Deze mest ruikt meestal onaangenaam en krampen in de darm of zelfs acute kolieken zijn niet uitgesloten.

Deze tekenen kunnen ook wijzen op maagzweren. Daarom moet u, als er tekenen zijn van maag- of darmproblemen, het paard in zijn geheel bekijken en zien of er andere symptomen zijn, zoals luchtzuigen, flemen of zadeldruk, die zouden kunnen wijzen op een maagzweer.

Het is mogelijk dat de darmflora uit balans is geraakt ten gevolge van een maagzweer. Het is niet onwaarschijnlijk dat darmzweren kunnen ontstaan als gevolg van een maagzweer en de daarmee vaak gepaard gaande verstoring van het evenwicht van de darmflora. Een te sterk verzuurde darminhoud brengt niet alleen de darmflora uit evenwicht, maar beschadigt ook het darmslijmvlies. Daarom kunnen de symptomen tegelijkertijd wijzen op zowel de maag als de darm als oorzaak.

Het natuurlijk herstel van de darmen moet worden ondersteund door probiotica

Als de darmflora duidelijk verstoord is, moeten paardeneigenaars niet eindeloos wachten tot het probleem zichzelf oplost. Hoewel de darmmicroben zich kunnen regenereren als het paard een dieet krijgt dat rijk is aan ruwe vezels en voedingsstoffen, gebeurt dit niet binnen een paar dagen. Daarnaast zijn er vaak nog andere negatieve factoren die het de darmbacteriën moeilijk maken om zich snel te herstellen en dus snel weer probleemloos te werken voor hun gastheer, het paard.

Daarom moet de darm van het paard tijdens de toediening van geneesmiddelen (ook protonpompremmers) worden geondersteund om het paard te helpen snel weer een gezonde, resistente darm op te bouwen.

Probiotica worden hiervoor aanbevolen. Dit zijn speciale bacterieculturen die een positieve invloed hebben op de samenstelling van de darmflora. Met behulp van deze bacteriën kan het natuurlijke evenwicht van de nuttige darmmicroben worden hersteld. Aangezien de levensduur van probiotica in de darm van het paard echter beperkt is, moeten zij regelmatig aan het paard worden gevoerd tijdens de periode van darmrehabilitatie. Om de darmstructuur van het paard te ondersteunen, zijn er diverse aanvullende voeders verkrijgbaar van verschillende fabrikanten van paardenvoer.

Meer over het onderwerp

Op onze themapagina vind je nog veel meer informatie en links over het onderwerp maagzweren bij paarden. Ook de mogelijkheden voor de preventie van maagzweren bij paarden worden hier beschreven.

Maagzweren bij paarden - Overzicht van de belangrijkste feiten en informatie over symptomen, oorzaken en preventie van maagzweren bij paarden.